13 augustus 2026

Vrijheidsbeperking in de open jeugdhulp

Vrijheidsbeperking wordt vaak geassocieerd met de gesloten jeugdhulp. Toch krijgen ook professionals in de open jeugdhulp te maken met situaties waarin de grens tussen pedagogisch handelen en vrijheidsbeperking niet altijd direct duidelijk is.

Denk aan afspraken over het gebruik van een telefoon, het beperken van contact met anderen of regels over waar een jeugdige wel en niet naartoe mag. Vanuit veiligheid of opvoeding kunnen zulke afspraken logisch lijken. Tegelijkertijd kunnen maatregelen die de vrijheid van een jeugdige beperken niet zomaar worden ingezet.

Juist in de dagelijkse praktijk ontstaat daardoor soms een grijs gebied. Wanneer is iets een pedagogische afspraak en wanneer wordt het een vrijheidsbeperkende maatregel? Welke rechten heeft een jeugdige? En welke alternatieven zijn er wanneer een situatie onveilig dreigt te worden?

Voor professionals vraagt dit om kennis van de juridische kaders, maar ook om bewustzijn van de keuzes die in de dagelijkse praktijk worden gemaakt. Een werkwijze die binnen een team vanzelfsprekend is geworden, hoeft juridisch of vanuit het perspectief van de jeugdige niet vanzelfsprekend te zijn.

Het is daarom belangrijk om regelmatig stil te staan bij bestaande afspraken en werkwijzen. Wat is het doel van een maatregel? Is deze noodzakelijk en proportioneel? En kan hetzelfde doel ook op een minder ingrijpende manier worden bereikt?

Binnen de School voor Zorgprofessionals besteden we in de training Vrijheidsbeperkende maatregelen in de open jeugdhulp aandacht aan deze afwegingen. Aan de hand van juridische kaders en herkenbare situaties uit de praktijk onderzoeken deelnemers waar pedagogisch handelen ophoudt en vrijheidsbeperking begint.